Pozostałe koszty operacyjne w księgach rachunkowych

Przez /

W skrócie

  • Dowiesz się, czym są pozostałe koszty operacyjne w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o rachunkowości
  • Zobaczysz, jak ujmować je na koncie 761 i przeksięgowywać na konto 8 „Wynik finansowy”
  • Otrzymasz tabelę porównawczą wariantu kalkulacyjnego (poz. G) i porównawczego (poz. E)

Odpowiedź w skrócie

Pozostałe koszty operacyjne to koszty związane pośrednio z działalnością operacyjną jednostki, m.in. zbycie środków trwałych, odpisy aktualizujące aktywa niefinansowe, odszkodowania i kary, darowizny, zdarzenia losowe. Ujmowane są na koncie 761 – Pozostałe koszty operacyjne, a na koniec okresu przeksięgowywane na konto zespołu 8. W rachunku zysków i strat trafiają do pozycji G (wariant kalkulacyjny) lub E (wariant porównawczy).

Wstęp

Koszty ponoszone w trakcie roku obrotowego dzielą się na trzy kategorie: koszty operacyjne związane z podstawową działalnością, pozostałe koszty operacyjne oraz koszty finansowe. Każda kategoria ma odrębne zasady ewidencji w księgach rachunkowych i odrębne miejsce w rachunku zysków i strat. Materiał ma charakter edukacyjny i dotyczy jednostek prowadzących pełną księgowość zgodnie z ustawą o rachunkowości.

Poniżej rozkładam definicję pozostałych kosztów operacyjnych, katalog z art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o rachunkowości, ujęcie w księgach (konto 761), prezentację w rachunku zysków i strat oraz porównanie z kosztami operacyjnymi sensu stricto.

Spis treści

Czym są pozostałe koszty operacyjne

Pozostałe koszty operacyjne to koszty, które nie mają bezpośredniego związku z prowadzoną działalnością gospodarczą jednostki – nie są powiązane z podstawowym zakresem jej działania. Powstają najczęściej na skutek podejmowanych decyzji i są zróżnicowane co do charakteru.

Ujęcie księgowe odbywa się na koncie zespołu 7 Zakładowego planu kont – dokładnie na koncie 761 – Pozostałe koszty operacyjne. Na koniec okresu sprawozdawczego jednostka przeksięgowuje wartości z konta 761 na konto zespołu 8 – Wynik finansowy.

Katalog z art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o rachunkowości

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o rachunkowości za pozostałe koszty operacyjne uznaje się koszty związane pośrednio z działalnością operacyjną jednostki, w szczególności dotyczące:

  • działalności socjalnej;
  • zbycia środków trwałych, środków trwałych w budowie, WNiP oraz nieruchomości i WNiP zaliczonych do inwestycji;
  • utrzymania nieruchomości i WNiP zaliczonych do inwestycji oraz aktualizowania ich wartości, przekwalifikowania od środków trwałych i WNiP, gdy do wyceny inwestycji przyjęto cenę rynkową bądź inaczej określoną wartość godziwą;
  • odpisów należności przedawnionych, umorzonych, nieściągalnych (z wyjątkiem należności o charakterze publicznoprawnym nieobciążających kosztów);
  • utworzenia i rozwiązania rezerw, z wyłączeniem rezerw związanych z operacjami finansowymi;
  • odpisów aktualizujących wartość aktywów i ich korekt, z wyjątkiem odpisów obciążających koszty finansowe;
  • odszkodowań i kar;
  • przekazania nieodpłatnie aktywów (także darowizna), w tym środków pieniężnych, które nie są przeznaczone na dopłatę do cen sprzedaży, nabycie lub wytworzenie środków trwałych, środków trwałych w budowie bądź WNiP;
  • zdarzeń losowych.

Przykładami są: wartość sprzedanego lub przekazanego w drodze darowizny trwałego składnika majątku, aktualizacja wartości aktywów niefinansowych, wypłacone odszkodowania i kary, kaucje i wadia przepadłe.

Ujęcie w księgach – konto 761

Pozostałe koszty operacyjne księguje się na koncie 761 – Pozostałe koszty operacyjne. Konto jest aktywne w trakcie roku obrotowego i gromadzi obciążenia z tytułów wskazanych w art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o rachunkowości.

Na koniec okresu sprawozdawczego saldo konta 761 podlega przeksięgowaniu na konto zespołu 8 – Wynik finansowy. Operacja zamyka cykl prezentacji kosztu i pozwala wyliczyć wynik na pozostałej działalności operacyjnej.

Prawidłowe rozróżnienie między kosztem podstawowej działalności a pozostałym kosztem operacyjnym ma bezpośrednie znaczenie dla rachunku zysków i strat – przyporządkowanie wpływa na strukturę prezentowanych marż.

Rachunek zysków i strat – wariant kalkulacyjny i porównawczy

Rachunek zysków i strat należy do podstawowych elementów sprawozdania finansowego. Wskazuje, jaki rodzaj działalności przynosi największy zysk.

Umiejscowienie pozostałych kosztów operacyjnych zależy od wybranego wariantu:

  • wariant kalkulacyjny – pozycja G;
  • wariant porównawczy – pozycja E.

W obu wariantach struktura podgrup jest identyczna – różnica dotyczy wyłącznie miejsca w schemacie rachunku.

Podgrupy w obu wariantach

W obu wariantach rachunku zysków i strat pozostałe koszty operacyjne dzielą się na następujące podgrupy:

Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych

Strata stanowi nadwyżkę kosztów związanych z nabyciem lub wytworzeniem niefinansowych aktywów trwałych (np. środków trwałych) nad przychodami z tytułu ich zbycia. Sytuacja typowa przy odsprzedaży maszyny po cenie niższej niż wartość netto.

Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych

Odpisy aktualizujące dokonywane są w danym roku obrotowym z tytułu trwałej utraty wartości:

  • aktywów trwałych (środki trwałe, WNiP);
  • zapasów (materiały, towary);
  • należności (poza należnościami zaliczonymi do aktywów finansowych).

Utrata wartości może mieć miejsce, gdy składnik majątku nie przyniesie w przyszłości przewidywanych korzyści ekonomicznych ze względu na zmianę technologii.

Inne koszty operacyjne

Koszty, które nie kwalifikują się do innych pozycji rachunku zysków i strat:

  • koszty powypadkowych napraw samochodu;
  • należności przedawnione i nieściągalne, które nie zostały objęte odpisami aktualizującymi;
  • koszty postępowania sądowego;
  • wartość rzeczowych składników majątku trwałego oraz obrotowego, przekazanych w formie darowizny dla innych jednostek.

Koszty operacyjne a pozostałe koszty operacyjne

Koszty ponoszone w działalności jednostki dzielą się na:

  • koszty operacyjne (podstawowa działalność);
  • koszty finansowe;
  • pozostałe koszty operacyjne.

Zasadniczą różnicą między kosztami operacyjnymi a pozostałymi jest to, że operacyjne mają związek z podstawową działalnością jednostki (np. sprzedaż towarów), a pozostałe odnoszą się do innych sfer funkcjonowania – bardziej do całokształtu działania.

Wśród kosztów operacyjnych sensu stricto znajdują się:

  • wartość sprzedanych towarów i materiałów;
  • koszty energii i najmu;
  • amortyzacja środków trwałych;
  • wynagrodzenia;
  • świadczenia na rzecz pracowników.

Prawidłowe przyporządkowanie kosztów ma wpływ na poprawność rachunku zysków i strat oraz kalkulacji wyniku finansowego.

FAQ

Na jakim koncie księguje się pozostałe koszty operacyjne?

Na koncie 761 – Pozostałe koszty operacyjne (zespół 7). Na koniec okresu sprawozdawczego saldo przeksięgowuje się na konto zespołu 8 – Wynik finansowy.

Czy darowizna środka trwałego to pozostały koszt operacyjny?

Tak. Przekazanie nieodpłatnie aktywów (także darowizna), w tym środków pieniężnych, mieści się w katalogu z art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o rachunkowości.

W której pozycji rachunku zysków i strat ujmuję pozostałe koszty operacyjne?

W pozycji G (wariant kalkulacyjny) albo E (wariant porównawczy). Struktura podgrup w obu wariantach jest identyczna.

Czym różnią się koszty operacyjne od pozostałych kosztów operacyjnych?

Koszty operacyjne mają związek z podstawową działalnością (sprzedaż, energia, najem, amortyzacja, wynagrodzenia). Pozostałe koszty operacyjne dotyczą innych sfer funkcjonowania jednostki.

Czy odpis aktualizujący należność jest pozostałym kosztem operacyjnym?

Tak, o ile dotyczy należności poza aktywami finansowymi. Odpisy obciążające koszty finansowe są wyłączone z kategorii pozostałych kosztów operacyjnych.

Czy kara umowna trafia na konto 761?

Tak. Wypłacone odszkodowania i kary mieszczą się wprost w katalogu z art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o rachunkowości.

Podsumowanie

Pozostałe koszty operacyjne to kategoria szczególna – obejmuje wydarzenia, które finansowo dotykają jednostkę, ale nie wynikają z jej podstawowej działalności. Katalog jest otwarty, lecz kierunki ujęcia są jasne: konto 761, przeksięgowanie na konto 8, prezentacja w pozycji G lub E rachunku zysków i strat.

Z perspektywy księgowości pełnej najważniejsze jest konsekwentne kwalifikowanie zdarzeń. Strata na zbyciu maszyny, aktualizacja wartości zapasów, kara umowna czy darowizna składnika majątku trafią w jedno miejsce i wpłyną na wynik na pozostałej działalności operacyjnej, a w konsekwencji – na końcową kwotę wyniku finansowego.

Co warto przeczytać dalej

Przewijanie do góry