Uproszczone zaliczki na podatek dochodowy a KPiR w JDG

TL;DR

Dowiesz się, kto i na jakich zasadach może opłacać uproszczone zaliczki na podatek dochodowy
Zobaczysz 2 przykłady JDG oraz zasady ustalania podstawy z zeznania rocznego
Otrzymasz wzór wyliczenia raty 1/12 oraz checklistę warunków i terminów

—

Uproszczone zaliczki na podatek dochodowy to miesięczne raty w wysokości 1/12 podatku od dochodu wykazanego w zeznaniu rocznym za rok wcześniejszy. Mogą je opłacać przedsiębiorcy rozliczający się na zasadach ogólnych lub liniowo. Po wyborze obowiązują przez cały rok podatkowy, a podatnik nadal prowadzi podatkową księgę przychodów i rozchodów.

—

Przedsiębiorca prowadzący JDG, którego dochód z miesiąca na miesiąc mocno się waha, każdorazowo przelicza zaliczkę od bieżącego wyniku. Taki rachunek bywa uciążliwy, zwłaszcza przy sezonowej sprzedaży. Ustawa o PIT pozwala wtedy wybrać uproszczoną formę opłacania zaliczek, czyli stałą miesięczną ratę przez cały rok.

Niniejszy artykuł porządkuje zasady stosowania uproszczonych zaliczek na podatek dochodowy u samozatrudnionych. Omówiono krąg uprawnionych, sposób ustalenia podstawy z zeznania rocznego, terminy wpłat, obowiązek zawiadomienia urzędu oraz to, jak wybór tej formy wpływa na prowadzenie księgi przychodów i rozchodów.

Spis treści

Uproszczone zaliczki na podatek dochodowy – dla kogo
Jak ustalić podstawę zaliczki uproszczonej
Pomniejszenie zaliczki o składkę zdrowotną
Obowiązek zawiadomienia urzędu skarbowego
Terminy wpłaty zaliczek uproszczonych
Zaliczki uproszczone a obowiązek prowadzenia KPiR
FAQ
Podsumowanie merytoryczne
Krok po kroku w systemie Fiskomat

—

Uproszczone zaliczki na podatek dochodowy – dla kogo

Podstawę tej formy rozliczeń wskazuje art. 44 ust. 6b ustawy o PIT. Zgodnie z nim podatnik prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą może w danym roku podatkowym wpłacać zaliczki miesięczne w wysokości 1/12 podatku od dochodu z tej działalności wykazanego w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu lub poniesionej straty.

Uproszczona forma jest dostępna wyłącznie dla podatników rozliczających dochód z działalności na zasadach ogólnych według skali albo podatkiem liniowym. Przedsiębiorca opodatkowany w innej formie z tego rozwiązania nie skorzysta.

Z możliwości tej wyłączeni są podatnicy, którzy po raz pierwszy podjęli działalność w danym roku podatkowym albo w roku poprzedzającym ten rok. Wynika to z art. 44 ust. 6e ustawy o PIT i jest naturalną konsekwencją oparcia raty na danych z wcześniejszego zeznania.

Wybór uproszczonej zaliczki wiąże podatnika na cały rok. Decydując się na tę formę, stosuje się ją przez cały rok podatkowy, bez możliwości powrotu do zaliczek liczonych na bieżąco w jego trakcie.

—

Jak ustalić podstawę zaliczki uproszczonej

Rata stanowi 1/12 podatku obliczonego od dochodu firmy wykazanego w zeznaniu rocznym. Ustawa wskazuje dwa możliwe lata odniesienia, w zależności od tego, jaki dochód podatnik wykazał wcześniej.

Podstawą jest dochód z zeznania złożonego w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy. Jeżeli jednak w tym zeznaniu podatnik nie wykazał dochodu z działalności albo wykazał go w wysokości nieprzekraczającej kwoty niepowodującej obowiązku zapłaty podatku z pierwszego przedziału skali, podstawą staje się dochód z zeznania złożonego o dwa lata wcześniej.

Jeżeli również w tym wcześniejszym zeznaniu podatnik nie wykazał dochodu z działalności albo wykazał dochód nieprzekraczający kwoty niepowodującej obowiązku zapłaty podatku z pierwszego przedziału skali, wpłata zaliczek w formie uproszczonej nie jest możliwa. Brak odpowiedniej podstawy w obu latach zamyka drogę do tego rozwiązania.

Przykład 1. Pani Karolina rozlicza działalność liniowo i w zeznaniu za rok poprzedni wykazała dochód, od którego należny był podatek. Podstawą zaliczek uproszczonych jest dla niej dochód z tego właśnie zeznania. Ratę miesięczną ustala jako 1/12 podatku obliczonego od tej kwoty i wpłaca ją w tej samej wysokości przez kolejne miesiące.

Przykład 2. Pan Tomasz w zeznaniu za rok poprzedni wykazał dochód poniżej kwoty rodzącej obowiązek zapłaty podatku. Dla ustalenia raty sięga więc do zeznania złożonego dwa lata wcześniej. Gdyby również tam dochód nie przekraczał progu, opłacanie zaliczek uproszczonych nie byłoby w jego przypadku dopuszczalne.

—

Pomniejszenie zaliczki o składkę zdrowotną

Ustalona rata nie zawsze trafia do urzędu w pełnej wysokości. Zaliczkę na podatek dochodowy pomniejsza się o składkę na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconą w danym miesiącu przez podatnika, na zasadach przewidzianych dla wybranej formy opodatkowania.

Pomniejszenie odnosi się do składki faktycznie zapłaconej w danym miesiącu, dlatego kwota przekazywana do urzędu może różnić się między miesiącami, mimo stałej raty bazowej 1/12. Zakres odliczenia zależy od formy opodatkowania, dlatego przed jego zastosowaniem należy sprawdzić aktualne brzmienie przepisów lub informacje na stronie Ministerstwa Finansów.

—

Obowiązek zawiadomienia urzędu skarbowego

Wybór uproszczonej formy nie wymaga odrębnego wniosku składanego przed rozpoczęciem roku. Podatnik, który wybrał tę formę, ma obowiązek zawiadomić urząd skarbowy o tym fakcie dopiero w zeznaniu rocznym składanym za rok podatkowy, w którym opłacał zaliczki uproszczone.

Informację tę zaznacza się bezpośrednio w formularzu zeznania. Podatnik, który wybrał opodatkowanie na zasadach ogólnych i zdecydował się na zaliczki w formie uproszczonej za 2022 rok, w zeznaniu PIT-36 składanym do 2 maja 2023 roku zaznacza w części C. Informacje dodatkowe pozycję 56.

Zawiadomienie składane w zeznaniu rocznym oznacza, że organ dowiaduje się o wyborze formy po zakończeniu roku, którego ona dotyczy. Numer pozycji i oznaczenie formularza odnoszą się do przywołanego rozliczenia, dlatego przy bieżącym zeznaniu należy zweryfikować jego aktualny układ.

—

Terminy wpłaty zaliczek uproszczonych

Harmonogram wpłat odpowiada ogólnym terminom zaliczek miesięcznych. Zaliczki uproszczone wpłaca się w terminie do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni.

Odrębnie uregulowano ratę za ostatni miesiąc roku. Zaliczkę za ostatni miesiąc podatnik wpłaca w terminie do 20 stycznia następnego roku podatkowego.

Ze względu na stałą podstawę 1/12 kwota poszczególnych rat jest co do zasady powtarzalna w ciągu roku. Różnice mogą wynikać jedynie z opisanego wcześniej pomniejszenia o składkę zdrowotną zapłaconą w danym miesiącu.

—

Zaliczki uproszczone a obowiązek prowadzenia KPiR

Wybór uproszczonej formy zaliczek nie zwalnia z prowadzenia ewidencji podatkowej. Zgodnie z art. 24a ust. 1 ustawy o PIT osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie wykonujące działalność gospodarczą są obowiązane prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów albo księgi rachunkowe w sposób zapewniający ustalenie dochodu lub straty.

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów nie określa odrębnego sposobu prowadzenia księgi przez przedsiębiorców wpłacających zaliczki uproszczone. W tym zakresie obowiązują ich ogólne regulacje, takie same jak przy zaliczkach liczonych na bieżąco.

Obowiązki techniczne pozostają więc niezmienione. Po zakończeniu miesiąca podatnik jest obowiązany do zsumowania poszczególnych kolumn księgi, niezależnie od tego, że bieżąca rata podatku wynika z dochodu za wcześniejszy rok.

Księga musi być prowadzona od 1 stycznia roku podatkowego albo od dnia rozpoczęcia działalności w ciągu roku podatkowego. Wybór uproszczonej formy zaliczek nie przesuwa tego momentu ani nie ogranicza zakresu zapisów.

—

FAQ

Czym są uproszczone zaliczki na podatek dochodowy?

To miesięczne raty w wysokości 1/12 podatku od dochodu z działalności wykazanego w zeznaniu rocznym za wcześniejszy rok, zgodnie z art. 44 ust. 6b ustawy o PIT. Rata pozostaje stała przez cały rok, niezależnie od bieżącego wyniku firmy.

Kto może opłacać zaliczki uproszczone?

Z uproszczonej formy mogą korzystać podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą rozliczani na zasadach ogólnych według skali albo podatkiem liniowym. Wyłączeni są podatnicy, którzy po raz pierwszy podjęli działalność w danym roku albo w roku poprzedzającym, na podstawie art. 44 ust. 6e ustawy o PIT.

Z którego roku bierze się dochód do wyliczenia raty?

Podstawą jest dochód z zeznania złożonego w roku poprzedzającym dany rok podatkowy. Jeżeli dochód był tam zerowy lub nie przekraczał kwoty rodzącej obowiązek zapłaty podatku z pierwszego przedziału skali, bierze się dochód z zeznania złożonego dwa lata wcześniej.

Czy zaliczkę uproszczoną pomniejsza się o składkę zdrowotną?

Tak. Zaliczkę na podatek dochodowy pomniejsza się o składkę na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconą w danym miesiącu przez podatnika. Zakres tego pomniejszenia zależy od wybranej formy opodatkowania.

Do kiedy wpłaca się zaliczki uproszczone?

Zaliczki wpłaca się do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Zaliczkę za ostatni miesiąc roku wpłaca się w terminie do 20 stycznia następnego roku podatkowego.

Czy przy zaliczkach uproszczonych trzeba prowadzić KPiR?

Tak. Obowiązek prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów wynika z art. 24a ust. 1 ustawy o PIT i nie jest uchylany przez wybór uproszczonej formy zaliczek. Po zakończeniu miesiąca podatnik sumuje poszczególne kolumny księgi na zasadach ogólnych.

Jak zawiadomić urząd o wyborze zaliczek uproszczonych?

Zawiadomienie następuje w zeznaniu rocznym składanym za rok, w którym opłacano zaliczki uproszczone, przez zaznaczenie właściwej pozycji formularza. Dla rozliczenia za 2022 rok w PIT-36 była to pozycja 56 w części C. Informacje dodatkowe.

—

Podsumowanie merytoryczne

Uproszczone zaliczki na podatek dochodowy pozwalają przedsiębiorcy prowadzącemu JDG na zasadach ogólnych lub liniowo opłacać stałą miesięczną ratę w wysokości 1/12 podatku od dochodu z wcześniejszego zeznania, na podstawie art. 44 ust. 6b ustawy o PIT. Wybór tej formy wiąże na cały rok podatkowy.

Podstawą raty jest dochód z zeznania złożonego rok wcześniej, a w razie braku dochodu lub dochodu poniżej progu skali – dochód z zeznania sprzed dwóch lat. Gdy w obu latach dochód nie przekracza tego progu, opłacanie zaliczek uproszczonych nie jest możliwe. Ratę pomniejsza się o składkę zdrowotną zapłaconą w danym miesiącu.

Wybór uproszczonej formy zgłasza się dopiero w zeznaniu rocznym za rok jej stosowania, a zaliczki wpłaca się do 20. dnia każdego miesiąca, z ratą za ostatni miesiąc płatną do 20 stycznia. Niezależnie od formy zaliczek przedsiębiorca prowadzi podatkową księgę przychodów i rozchodów zgodnie z art. 24a ust. 1 ustawy o PIT i sumuje jej kolumny po każdym miesiącu.

—

Krok po kroku w systemie Fiskomat

Poniżej opisano ogólną logikę kroków umożliwiających rozliczanie zaliczek uproszczonych przy prowadzeniu KPiR. Dokładne nazwy zakładek i pól zależą od interfejsu systemu.

Krok 1: Weryfikacja uprawnienia do formy uproszczonej

Najpierw sprawdza się, czy działalność jest rozliczana na zasadach ogólnych lub liniowo oraz czy nie zachodzi wyłączenie dla podatnika rozpoczynającego działalność w danym lub poprzednim roku. To przesądza o dostępności formy uproszczonej.

Krok 2: Ustalenie podstawy z zeznania rocznego

Następnie wskazuje się dochód z właściwego zeznania rocznego, czyli za rok poprzedni, a przy dochodzie poniżej progu skali – za rok sprzed dwóch lat. Na tej podstawie ustala się podatek będący punktem wyjścia dla raty.

Krok 3: Wyliczenie stałej raty miesięcznej

Wartość zaliczki uproszczonej wylicza się jako 1/12 podatku ustalonego od dochodu z zeznania. Rata pozostaje stała dla kolejnych miesięcy roku podatkowego.

Krok 4: Pomniejszenie o składkę zdrowotną

Przed wygenerowaniem płatności ratę pomniejsza się o składkę zdrowotną zapłaconą w danym miesiącu. Przed zatwierdzeniem kwoty należy sprawdzić aktualny zakres pomniejszenia w obowiązujących przepisach lub na stronie Ministerstwa Finansów.

Krok 5: Prowadzenie KPiR i podsumowanie miesiąca

Równolegle prowadzi się podatkową księgę przychodów i rozchodów na zasadach ogólnych. Po zakończeniu miesiąca sumuje się poszczególne kolumny księgi, niezależnie od stałej raty zaliczki.

Krok 6: Pilnowanie terminów i zaznaczenie wyboru w zeznaniu

Na koniec kontroluje się terminy wpłat do 20. dnia każdego miesiąca oraz ratę za ostatni miesiąc płatną do 20 stycznia, a wybór formy uproszczonej zaznacza się w zeznaniu rocznym za rok jej stosowania.

Co warto przeczytać dalej

Zobacz też

Podatek dochodowy w JDG — skala, liniowy, ryczałt