- Dowiesz się, czym są pozostałe przychody operacyjne i czym różnią się od podstawowych przychodów z działalności.
- Zobaczysz szczegółowy katalog z art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o rachunkowości oraz trzy główne kryteria podziału.
- Otrzymasz checklistę najczęściej spotykanych pozycji pozostałych przychodów operacyjnych w działalności gospodarczej.
Odpowiedź w skrócie
Pozostałe przychody operacyjne to przychody związane pośrednio z działalnością operacyjną jednostki, uregulowane w art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o rachunkowości. Obejmują m.in. zbycie środków trwałych, dotacje, odszkodowania, kary i grzywny, odpisane zobowiązania, rozwiązane rezerwy oraz skutki zdarzeń losowych. Ewidencjonuje się je na kontach 760.
Spis treści
- Czym są pozostałe przychody operacyjne
- Katalog z art. 3 ust. 1 pkt 32
- Granica między podstawowymi a pozostałymi
- Ewidencja na koncie 760
- Trzy kryteria podziału
- FAQ
Przychody operacyjne wiążą się bezpośrednio z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wykazywane są w dwóch częściach rachunku zysków i strat. Pierwsza zawiera przychody związane z podstawową działalnością operacyjną — tym, dla czego działalność została stworzona (sprzedaż towarów i usług). Druga prezentuje pozostałe przychody operacyjne — pośrednio związane z działalnością, m.in. sprzedaż lub likwidacja środków trwałych.
Dla samozatrudnionego prowadzącego JDG kategoria *pozostałe przychody operacyjne* w sensie formalnym pojawia się tylko, jeśli działalność prowadzi pełne księgi rachunkowe. W KPiR podobne zdarzenia trafiają do różnych kolumn — sprzedaż środka trwałego, otrzymane odszkodowanie czy umorzony dług ujawniają się w innych miejscach. Wiedza o klasyfikacji pomaga jednak w rozmowach z bankiem, doradcą lub przy ewentualnym przejściu na pełne księgi.
Czym są pozostałe przychody operacyjne
Mimo że pozostałe przychody operacyjne wydają się mniej istotne niż przychody z działalności podstawowej, ich katalog jest znacznie rozbudowany. Często stanowią ważne źródło przychodów oraz kosztów ich uzyskania.
Pozostałe przychody operacyjne uregulowano w art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o rachunkowości. Zgodnie z tym przepisem przez pozostałe przychody operacyjne rozumie się przychody związane pośrednio z działalnością operacyjną jednostki.
Katalog z art. 3 ust. 1 pkt 32
Ustawa wyodrębnia przychody i koszty następujących kategorii:
Działalność socjalna — przychody określa Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Powstają m.in. z wpływów z opłat pobieranych od osób korzystających z działalności socjalnej, darowizn, odsetek od zebranych środków oraz z corocznego odpisu kosztów działalności eksploatacyjnej ustalonego kwotowo na jednego zatrudnionego.
Zbycie środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych — chodzi głównie o przychody uzyskane ze sprzedaży lub likwidacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a także skutki finansowe przeszacowania do aktualnej wartości godziwej nieruchomości i wartości niematerialnych i prawnych zaliczanych do inwestycji. Dodatkowo do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć wartości w cenie nabycia sprzedanych środków, pomniejszone o odpisy amortyzacyjne i odpisy z tytułu utraty wartości.
Utrzymywanie nieruchomości oraz wartości niematerialnych i prawnych zaliczonych do inwestycji — w tym aktualizacja wartości tych inwestycji oraz ich przekwalifikowanie do środków trwałych, jeśli do wyceny przyjęto cenę rynkową bądź inaczej określoną wartość godziwą.
Odpisanie należności i zobowiązań — przedawnionych, umorzonych, nieściągalnych, z wyjątkiem należności i zobowiązań o charakterze publicznoprawnym nieobciążających kosztów.
Utworzenie i rozwiązanie rezerw — z wyjątkiem rezerw związanych z operacjami finansowymi. Przychody te powstają, gdy jednostka tworzy rezerwy na pewne lub znacznie prawdopodobne przyszłe zobowiązania i straty z transakcji gospodarczych w toku, w tym straty z tytułu udzielonych gwarancji, kaucji, poręczeń i skutków toczącego się postępowania sądowego. Zakres tych rezerw reguluje art. 35d ustawy o rachunkowości.
Odpisy aktualizujące wartość aktywów i ich korekty — z wyjątkiem odpisów obciążających koszty finansowe. Odpisy aktualizujące wartość materiałów i surowców zwiększają techniczny koszt wytworzenia. Skutki z wyceny aktywów i zobowiązań finansowych, w tym odpisy z tytułu trwałej utraty wartości, ujmuje się w przychodach lub kosztach finansowych.
Odszkodowania, kary i grzywny — zarówno otrzymane, jak i naliczone.
Przekazanie lub otrzymanie nieodpłatnie — w tym w drodze darowizny aktywów, środków pieniężnych na inne cele niż dopłaty do cen sprzedaży, nabycia lub wytworzenia środków trwałych, środków trwałych w budowie albo wartości niematerialnych i prawnych.
Zdarzenia losowe — wszystkie podmioty prowadzące działalność są zobligowane do wykazywania kwot i charakteru poszczególnych pozycji o nadzwyczajnej wartości lub występujących incydentalnie. Do zdarzeń tych zaliczają się skutki włamań, kradzieży, wypadków komunikacyjnych; skutki wynikające z upadłości kontrahentów lub układu z nimi; skutki związane ze zmianą metod produkcji, zawieszeniem działalności podstawowej, zaniechaniem budowy środków trwałych.
Granica między podstawowymi a pozostałymi
Do katalogu określonego w art. 3 ust. 1 pkt 32 należy dodać również przychody operacyjne związane z utrzymywaniem i zbyciem nieruchomości oraz wartości niematerialnych i prawnych zaliczonych do inwestycji. Obejmuje to także przychody powstałe w wyniku aktualizacji tych inwestycji, jak i ich przekwalifikowania — odpowiednio środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych — jeśli do ich wyceny przyjęto cenę rynkową bądź inaczej określoną wartość godziwą. Omawiany katalog został poszerzony o wskazane przychody w wyniku nowelizacji ustawy o rachunkowości.
Wymieniony w ustawie katalog nie jest zamknięty. Granica pomiędzy podstawowymi przychodami z działalności operacyjnej a przychodami pozostałymi jest bardzo płynna, dlatego jednostka sprawozdawcza powinna w zakładowym planie kont określić szczegółowe zasady rachunkowości.
O zaliczeniu zdarzenia gospodarczego do pozostałych przychodów operacyjnych decyduje prawidłowe określenie, czy zdarzenie to ma związek z działalnością operacyjną oraz ryzykiem ponoszonym przy jej prowadzeniu. Przy kwalifikacji przychodów stosuje się zasadę ostrożności — w wyniku finansowym powinno się przyjmować wyłącznie niewątpliwe pozostałe przychody operacyjne.
Ewidencja na koncie 760
Układ ewidencji przychodów pozostałej działalności operacyjnej przedstawia załącznik nr 1 do ustawy o rachunkowości. Rodzaj i specyfika każdej działalności mogą się znacznie różnić, więc wielokrotnie układ ten okazuje się niewystarczający. Dzięki przyjętej polityce rachunkowości podmioty mają możliwość swobodnej rozbudowy układu, tak aby umożliwiał właściwą ewidencję i sporządzenie rachunku zysków i strat.
Ewidencja pozostałych przychodów operacyjnych prowadzona jest na kontach 760. Konta te w ciągu roku obrotowego wykazują saldo MA, które na dzień bilansowy podlega przeniesieniu na wynik finansowy.
Trzy kryteria podziału
Pozostałe przychody operacyjne dzielą się na trzy główne kryteria.
1. Przychody ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych
Księgowane po stronie kredytowej. Obejmują przychody związane ze sprzedażą aktywów trwałych — zarówno dla kontrahentów, jak i dla pracowników. Przede wszystkim:
- sprzedaż środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych, inwestycji w nieruchomości oraz inwestycji w wartości niematerialne i prawne,
- wniesione wkłady niepieniężne w postaci środków trwałych, środków trwałych w budowie oraz wartości niematerialnych i prawnych w zamian za nabyte udziały lub akcje,
- osiągnięte odzyski przy likwidacji środków trwałych.
2. Przychody z tytułu dotacji, subwencji oraz dopłat
Obejmują głównie:
- dopłaty do sprzedaży lub kosztów działalności otrzymane w ramach dotacji z budżetu centralnego lub od organów samorządu,
- odpisane raty dotacji, subwencji i dopłat otrzymanych na sfinansowanie budowy środków trwałych lub kosztów prac rozwojowych, dokonywane równolegle do amortyzacji tych obiektów lub tytułów.
3. Inne przychody operacyjne
Obejmują niewątpliwe przychody, których nie zakwalifikowano do dwóch poprzednich kategorii. Do głównych operacji gospodarczych w tej kategorii zaliczają się:
- odpisane, umorzone lub przedawnione zobowiązania,
- rozwiązanie utworzonych odpisów aktualizujących na wierzytelności od dłużników, na wartość rzeczowych aktywów obrotowych,
- otrzymane odszkodowania, kary i grzywny,
- darowizny.
Prowadząc ewidencje dla kont pozostałych przychodów operacyjnych, warto zwrócić uwagę na potrzebę wyodrębnienia tytułów istotnych dla potrzeb danej jednostki — np. wyróżnienia na działalność inwestycyjną oraz operacyjną.
FAQ
Czy w KPiR pojawiają się pozostałe przychody operacyjne?
Nie formalnie. KPiR ma własną strukturę kolumn, w której podobne zdarzenia trafiają do różnych pozycji (sprzedaż środka trwałego, wartość otrzymanych odszkodowań). Pojęcie pochodzi z ustawy o rachunkowości i dotyczy pełnych ksiąg.
Czy dotacja z urzędu pracy to przychód operacyjny?
W pełnych księgach dotacja na rozpoczęcie działalności trafia do pozostałych przychodów operacyjnych w drugiej kategorii. W KPiR rozliczenie zależy od typu dotacji — niektóre korzystają ze zwolnień z PIT.
Czy otrzymane odszkodowanie zawsze stanowi przychód operacyjny?
Odszkodowanie związane z działalnością — tak, w kategorii inne przychody operacyjne. Odszkodowania o charakterze nieoperacyjnym (np. finansowym, kapitałowym) trafiają do odpowiednich innych kategorii w rachunku zysków i strat.
Jakie saldo wykazuje konto 760 w ciągu roku?
Saldo MA. Na dzień bilansowy przenoszone jest na wynik finansowy.
Czy katalog pozostałych przychodów operacyjnych jest zamknięty?
Nie. Granica między przychodami podstawowymi a pozostałymi jest płynna, a jednostka określa szczegółowe zasady w zakładowym planie kont.
Co decyduje o zaliczeniu zdarzenia do pozostałych przychodów operacyjnych?
Związek z działalnością operacyjną oraz ryzykiem ponoszonym przy jej prowadzeniu, a także zasada ostrożności — w wyniku ujmuje się wyłącznie niewątpliwe przychody.
Podsumowanie
Pozostałe przychody operacyjne są pojęciem z ustawy o rachunkowości obejmującym przychody związane pośrednio z działalnością operacyjną. Trzy kryteria — zbycie niefinansowych aktywów trwałych, dotacje i subwencje oraz inne przychody operacyjne — pomagają uporządkować różnorodne zdarzenia w jednolitej strukturze ewidencyjnej na kontach 760.
Dla samozatrudnionego prowadzącego JDG na KPiR pojęcie funkcjonuje głównie jako kategoria zarządcza i analityczna. W pełnych księgach to formalna część rachunku zysków i strat, której właściwa klasyfikacja wpływa na wynik z działalności operacyjnej oraz na czytelność sprawozdań finansowych.