Karta podatkowa dla małżonków – nowe zasady od 2021

Dowiesz się, jak nowe zasady stosowania karty podatkowej dotyczą małżonków prowadzących JDG
Zobaczysz porównanie stanu prawnego do końca 2020 i od 1 stycznia 2021 roku
Otrzymasz checklistę warunków karty podatkowej z art. 25 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku

Krótka odpowiedź

Od 1 stycznia 2021 roku karta podatkowa jest dostępna dla obojga małżonków prowadzących działalność w tym samym zakresie, o ile żadne z nich nie rozlicza tej działalności na zasadach ogólnych ani ryczałtem ewidencjonowanym. Wcześniej wykonywanie działalności w tym samym zakresie automatycznie wykluczało kartę podatkową dla drugiego małżonka.

Wstęp

Rok 2021 przyniósł wiele zmian w zakresie rozliczania poszczególnych podatków. Nowelizacja objęła również w pewnym zakresie kartę podatkową – jedną z najprostszych form opodatkowania działalności gospodarczej. Zmiana dotyczy małżonków prowadzących odrębne działalności w tym samym zakresie.

W artykule znajdziesz przypomnienie zasad funkcjonowania karty podatkowej, omówienie warunków z art. 25 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku, porównanie stanu prawnego do końca 2020 i od początku 2021 roku oraz przykłady z perspektywy małżeństw prowadzących JDG.

Karta podatkowa – uproszczona forma

Karta podatkowa uregulowana jest w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym i cechuje się znacznym ograniczeniem obowiązków podatników względem fiskusa.

W myśl art. 24 ust. 1 ustawy samozatrudnieni korzystający z karty są zwolnieni od obowiązku prowadzenia ksiąg, składania zeznań podatkowych oraz wpłacania zaliczek na podatek dochodowy. Są jednak zobowiązani wydawać na żądanie klienta rachunki i faktury stwierdzające sprzedaż wyrobu, towaru lub wykonanie usługi oraz przechowywać w kolejności numerów kopie tych rachunków i faktur w okresie pięciu lat podatkowych, licząc od końca roku, w którym wystawiono dokument.

Specyficzne są reguły ustalania podatku. Konieczne jest złożenie wniosku o zastosowanie karty podatkowej (PIT-16). Następnie naczelnik urzędu skarbowego wydaje decyzję ustalającą wysokość podatku dochodowego w formie karty, odrębnie na każdy rok podatkowy. Stawki podatku są określane w decyzji na podstawie danych dla poszczególnych rodzajów działalności.

W przypadku karty podatkowej samozatrudniony nie ustala przychodów, kosztów ani dochodów. Podatek jest ustalany na cały rok w formie miesięcznych wpłat – bez wezwania – w terminie do 7. dnia każdego miesiąca za miesiąc ubiegły, a za grudzień – w terminie do 28 grudnia roku podatkowego, na rachunek urzędu skarbowego.

Warunki korzystania z karty podatkowej

Z opodatkowania w formie karty podatkowej nie może skorzystać każdy przedsiębiorca. Jest ona przewidziana wyłącznie dla rodzajów działalności gospodarczej określonych w art. 23 ustawy o zryczałtowanym podatku.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy samozatrudnieni podlegają opodatkowaniu w formie karty podatkowej, jeżeli:

złożą wniosek o zastosowanie opodatkowania w tej formie,
we wniosku zgłoszą prowadzenie działalności wymienionej w jednej z 12 części tabeli wymienionych w załączniku nr 3,
przy prowadzeniu działalności nie korzystają z usług osób niezatrudnionych przez siebie na podstawie umowy o pracę oraz z usług innych przedsiębiorstw i zakładów, chyba że chodzi o usługi specjalistyczne,
nie prowadzą – poza jednym z rodzajów działalności wymienionej w art. 23 – innej pozarolniczej działalności gospodarczej,
małżonek samozatrudnionego nie prowadzi działalności w tym samym zakresie, z której przychody podlegają odrębnemu opodatkowaniu podatkiem dochodowym na ogólnych zasadach lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych,
nie wytwarzają wyrobów opodatkowanych podatkiem akcyzowym,
pozarolnicza działalność zgłoszona we wniosku nie jest prowadzona poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W kontekście rozpatrywanego problemu skupiamy się na warunku piątym – dotyczącym małżonków.

Stan prawny do końca 2020 roku

W stanie prawnym obowiązującym do końca 2020 roku przepis podawał, że warunkiem jest, aby małżonek samozatrudnionego nie prowadził działalności w tym samym zakresie. Każda działalność małżonka w tym samym zakresie wykluczała kartę – bez względu na to, jaką formę opodatkowania wybrał drugi z małżonków.

Oznaczało to, że małżeństwo prowadzące działalność w tej samej branży nie mogło jednocześnie korzystać z karty podatkowej. Jeden z małżonków musiał wybrać inną formę opodatkowania, niezależnie od indywidualnych preferencji obojga.

Nowe zasady od 1 stycznia 2021

Od 1 stycznia 2021 roku treść przepisu znowelizowano. Obecnie warunkiem jest, aby małżonek samozatrudnionego nie prowadził działalności w tym samym zakresie, z której przychody podlegają odrębnemu opodatkowaniu podatkiem dochodowym na ogólnych zasadach lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.

Powyższa zmiana ma istotne znaczenie w sytuacji, gdy oboje małżonkowie prowadzą działalność gospodarczą w tym samym zakresie. W poprzednim stanie prawnym samo wykonywanie działalności w tym samym zakresie wykluczało wybór karty. Od 1 stycznia 2021 nie stanowi to już przeszkody, by każdy z małżonków wybrał kartę podatkową.

Wyklucza z karty podatkowej prowadzenie działalności przez małżonka w tym samym zakresie, jeżeli jest opodatkowana na zasadach ogólnych lub ryczałtem ewidencjonowanym. Karta podatkowa drugiego z małżonków nie tworzy takiego wykluczenia.

Przykłady dla małżeństw JDG

Przykład Anny i Marka. Małżeństwo prowadzi gabinety lekarskie. W stanie prawnym do końca 2020 roku nie było możliwe, aby oboje korzystali z karty podatkowej – prowadzą działalność w tym samym zakresie. Od 1 stycznia 2021 jest to możliwe – każdy z małżonków może wybrać kartę podatkową.

Przykład Karoliny i Tomasza. Małżeństwo prowadzi gabinety lekarskie. Karolina opodatkowuje swoją działalność na zasadach ogólnych. To powoduje, że Tomasz jako formy opodatkowania nie może wybrać karty podatkowej – przeszkoda dotyczy zasad ogólnych lub ryczałtu przy tym samym zakresie działalności.

Nowe zasady są korzystne w porównaniu z poprzednio obowiązującym stanem prawnym. Od 2021 roku wykonywanie działalności w tym samym zakresie nie stanowi przeciwwskazania – decyzja zależy od formy opodatkowania wybieranej przez drugiego z małżonków.

Wniosek PIT-16 – terminy

W myśl art. 29 ustawy o zryczałtowanym podatku wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej PIT-16 na dany rok podatkowy samozatrudniony składa właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, nie później niż do 20 stycznia roku podatkowego.

Jeżeli przedsiębiorca rozpoczyna działalność, wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej składa właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego przed rozpoczęciem działalności. Można go dołączyć do wniosku o wpis do CEIDG.

Mamy do czynienia z terminem materialnym, który w razie przekroczenia nie podlega przywróceniu. Samo zaznaczenie formy opodatkowania w formularzu CEIDG-1 nie jest wystarczające – trzeba dołączyć PIT-16 albo wysłać go bezpośrednio do naczelnika US.

Krok po kroku w systemie Fiskomat

Logika obsługi karty podatkowej dla samozatrudnionego w systemie księgowym:

Konfiguracja formy opodatkowania – karta podatkowa w ustawieniach działalności.
Rejestracja decyzji naczelnika US ustalającej wysokość podatku – jako dokument źródłowy do systemu.
Wystawianie faktur i rachunków na żądanie klienta – bez ujmowania w KPiR (ta nie jest prowadzona).
Harmonogram wpłat – do 7. dnia każdego miesiąca, dla grudnia do 28 grudnia.
Archiwizacja kopii rachunków i faktur w okresie 5 lat podatkowych.
Coroczne przypomnienie o terminie 20 stycznia dla wniosku PIT-16, jeśli zmieniasz formę.

Najczęstsze błędy

Założenie, że zmiana z 2021 roku znosi wszystkie ograniczenia – wyłączenie nadal obowiązuje przy zasadach ogólnych i ryczałcie małżonka w tym samym zakresie.
Spóźnienie z wnioskiem PIT-16 po 20 stycznia – termin materialny, nie podlega przywróceniu.
Założenie, że samo wskazanie karty w CEIDG-1 jest wystarczające – trzeba dołączyć PIT-16 lub przesłać go bezpośrednio.
Pominięcie obowiązku wydawania rachunków i faktur na żądanie klienta.
Niezarchiwizowanie kopii dokumentów w okresie 5 lat podatkowych.

FAQ

Czym jest karta podatkowa?

To uproszczona forma opodatkowania działalności gospodarczej z ustawy o zryczałtowanym podatku, ze zwolnieniem od prowadzenia ksiąg, składania zeznań i wpłacania zaliczek na podatek.

Co zmieniło się dla małżonków w 2021 roku?

Od 1 stycznia 2021 r. wykluczenie dotyczy tylko sytuacji, gdy małżonek prowadzi działalność w tym samym zakresie opodatkowaną na zasadach ogólnych lub ryczałtem. Wcześniej każda działalność w tym samym zakresie wykluczała kartę.

Do kiedy mogę złożyć wniosek o kartę podatkową?

Nie później niż do 20 stycznia roku podatkowego. Rozpoczynający działalność składa wniosek przed jej rozpoczęciem.

Czym jest PIT-16?

To wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej. Można go dołączyć do wniosku CEIDG-1 lub złożyć bezpośrednio do naczelnika US.

Co jeśli małżonek ma zasady ogólne i ten sam zakres działalności?

W takiej sytuacji drugi małżonek nie może wybrać karty podatkowej – przeszkoda dotyczy zasad ogólnych lub ryczałtu, ale już nie karty.

Podsumowanie

Nowe zasady stosowania karty podatkowej w przypadku małżonków prowadzących działalność gospodarczą są korzystniejsze z perspektywy podatników. Dają obojgu małżonkom możliwość wyboru karty podatkowej jako formy opodatkowania, gdy prowadzą działalność w tym samym zakresie. Warunkiem jest, by żadne z nich nie rozliczało jej na zasadach ogólnych ani ryczałtem ewidencjonowanym. Świadomość tej zmiany pozwala małżeństwom JDG zaplanować formy opodatkowania bez sztucznego dzielenia branż.

Co warto przeczytać dalej

Zobacz też

Podatek dochodowy w JDG — skala, liniowy, ryczałt