Nowa klasyfikacja jednostek w ustawie o rachunkowości

Przez /

W skrócie

  • Dowiesz się, jakie zmiany od 1 stycznia 2025 roku wprowadziła nowelizacja ustawy o rachunkowości
  • Zobaczysz cztery kategorie jednostek – mikro, mała, średnia, duża – z konkretnymi progami
  • Otrzymasz zestawienie warunków uzyskania i utraty statusu każdej kategorii

Odpowiedź w skrócie

Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje nowa klasyfikacja jednostek w ustawie o rachunkowości. Podział na mikro, małe, średnie i duże opiera się na trzech kryteriach – sumie aktywów bilansu, przychodach netto i średniorocznym zatrudnieniu. Więcej jednostek skorzysta z uproszczeń sprawozdawczych dzięki podwyższonym progom dla kategorii mikro i małej.

Spis treści

Od 1 stycznia 2025 roku weszły w życie zmiany w ustawie o rachunkowości wprowadzone Ustawą nowelizującą z dnia 6 grudnia 2024 roku. Celem zmian jest dostosowanie polskich przepisów do unijnych regulacji i ułatwienie przedsiębiorstwom prowadzenia działalności poprzez zastosowanie odpowiednich uproszczeń rachunkowych.

Dla JDG zmiany mają znaczenie pośrednie – jednoosobowa działalność gospodarcza zasadniczo nie prowadzi ksiąg rachunkowych. Tematyka dotyczy spółek, jednostek przekraczających limit ksiąg rachunkowych oraz innych podmiotów zobowiązanych. Mimo to znajomość klasyfikacji pomaga zrozumieć strukturę sprawozdań finansowych kontrahentów.

Podstawa prawna i cel nowelizacji

Nowa klasyfikacja jednostek w ustawie o rachunkowości wprowadzona została Ustawą nowelizującą z dnia 6 grudnia 2024 roku o zmianie ustawy o rachunkowości, ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw. Ustawę opublikowano w Dzienniku Ustaw 17 grudnia 2024 roku, a weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, tj. 1 stycznia 2025 roku, z pewnymi wyjątkami.

Ministerstwo Finansów wyjaśniło, że celem ustawy jest implementacja do krajowego porządku prawnego:

  • Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2464 z dnia 14 grudnia 2022 roku w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 537/2014, dyrektywy 2004/109/WE, dyrektywy 2006/43/WE oraz dyrektywy 2013/34/UE w odniesieniu do sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (dyrektywa CSRD),
  • Dyrektywy delegowanej Komisji (UE) 2023/2775 z dnia 17 października 2023 roku zmieniającej dyrektywę 2013/34/UE w odniesieniu do dostosowania kryteriów wielkości przedsiębiorstwa dla mikro-, małych, średnich i dużych jednostek lub grup.

Ustawa wprowadza nowe kategorie jednostek – dużą i średnią – oraz modyfikuje pojęcia jednostki mikro i małej. Nowe definicje zawiera art. 3 ust. 1 ustawy o rachunkowości.

Jednostka mikro – nowe progi

Przez jednostkę mikro rozumie się jednostkę, która w roku obrotowym, za który sporządza sprawozdanie finansowe, oraz w roku poprzedzającym, nie przekroczyła co najmniej 2 z 3 wielkości:

  • 2 000 000 zł w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,
  • 4 000 000 zł w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,
  • 10 osób w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty.

Dla jednostki rozpoczynającej działalność lub prowadzenie ksiąg rachunkowych – dane z roku, w którym rozpoczęto działalność.

Jednostka traci status jednostki mikro, jeżeli w roku obrotowym oraz w roku poprzedzającym przekroczyła co najmniej 2 z 3 tych wielkości. Zasada dwóch lat zapewnia stabilność kwalifikacji – przejściowe przekroczenie progu w jednym roku nie powoduje natychmiastowej utraty statusu.

Jednostka mała – nowa definicja

Przez jednostkę małą rozumie się jednostkę niebędącą jednostką mikro, która w roku obrotowym oraz w roku poprzedzającym nie przekroczyła co najmniej 2 z 3 wielkości:

  • 33 000 000 zł w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,
  • 66 000 000 zł w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,
  • 50 osób w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty.

Dla jednostki rozpoczynającej działalność lub prowadzenie ksiąg rachunkowych – dane z roku, w którym rozpoczęto działalność.

Jednostka traci status jednostki małej, jeżeli w roku obrotowym oraz w roku poprzedzającym przekroczyła co najmniej 2 z 3 tych wielkości. Podwyższenie progów oznacza, że więcej podmiotów może korzystać z uproszczeń sprawozdawczych przewidzianych dla jednostek małych.

Jednostka średnia i duża – nowe kategorie

Jednostka średnia to jednostka niebędąca jednostką mikro ani jednostką małą, która w roku obrotowym oraz w roku poprzedzającym nie przekroczyła co najmniej 2 z 3 wielkości:

  • 110 000 000 zł w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,
  • 220 000 000 zł w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,
  • 250 osób w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty.

Jednostka traci status jednostki średniej, jeżeli w roku obrotowym oraz w roku poprzedzającym przekroczyła co najmniej 2 z 3 tych wielkości.

Jednostka duża to jednostka, która w roku obrotowym oraz w roku poprzedzającym przekroczyła co najmniej 2 z 3 wielkości wskazanych dla jednostki średniej (110 mln zł, 220 mln zł, 250 osób). Jednostka traci status jednostki dużej, jeżeli w roku obrotowym oraz w roku poprzedzającym nie przekroczyła co najmniej 2 z 3 tych wielkości.

Na mocy ustawy nowelizującej wprowadzono także definicję dużej grupy (art. 3 ust. 1 pkt 1e ustawy o rachunkowości).

Uzyskanie i utrata statusu

Jednostka uzyskuje status mikro, małej lub średniej, jeżeli w roku obrotowym oraz w roku poprzedzającym nie przekroczyła co najmniej 2 z 3 wymienionych kryteriów. W przypadku jednostek rozpoczynających działalność brane są pod uwagę dane z roku, w którym rozpoczęto działalność (lub prowadzenie ksiąg rachunkowych w przypadku jednostek mikro i małej).

Mechanika „dwa lata bez przekroczenia” / „dwa lata z przekroczeniem” zapewnia stabilność kwalifikacji – jednostka nie zmienia statusu z roku na rok przy chwilowym przekroczeniu lub spadku poniżej progu.

Klasyfikacja pozwala określić, jakie uproszczenia rachunkowe mogą stosować mniejsze podmioty oraz jakie obowiązki sprawozdawcze dotyczą poszczególnych kategorii jednostek. Podwyższenie progów spowodowało, że więcej jednostek może skorzystać z uproszczeń sprawozdawczych i ewidencyjnych.

Księgowy Marcin obsługuje spółkę jawną zajmującą się produkcją mebli, która w 2024 roku oraz w 2023 roku spełniała kryteria jednostki małej zgodnie ze starą klasyfikacją. Przy nowych, podwyższonych progach spółka kwalifikuje się nadal jako jednostka mała, a w niektórych przypadkach jako mikro – co otwiera możliwości dalszych uproszczeń w sprawozdaniu za rok obrotowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2023 roku.

Przepisy dotyczące nowych kategorii jednostek mają zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2023 roku (art. 14 ust. 3 ustawy nowelizującej).

FAQ

Od kiedy obowiązuje nowa klasyfikacja jednostek?

Od 1 stycznia 2025 roku, na mocy ustawy nowelizującej z dnia 6 grudnia 2024 roku (opublikowanej 17 grudnia 2024 roku). Przepisy mają zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań za rok obrotowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2023 roku.

Jakie są progi dla jednostki mikro?

Suma aktywów do 2 000 000 zł, przychody netto do 4 000 000 zł, średnioroczne zatrudnienie do 10 osób. Co najmniej dwa z trzech progów muszą być nieprzekroczone w roku obrotowym oraz w roku poprzedzającym.

Jakie są progi dla jednostki małej?

Suma aktywów do 33 000 000 zł, przychody netto do 66 000 000 zł, średnioroczne zatrudnienie do 50 osób. Jednostka mała to jednostka niebędąca jednostką mikro, która nie przekroczyła co najmniej 2 z 3 tych progów.

Co to jest jednostka średnia?

Jednostka średnia to jednostka niebędąca mikro ani mała, która nie przekroczyła co najmniej 2 z 3 wielkości: suma aktywów do 110 000 000 zł, przychody netto do 220 000 000 zł, średnioroczne zatrudnienie do 250 osób.

Kiedy jednostka traci status?

Jeżeli w roku obrotowym oraz w roku poprzedzającym przekroczyła co najmniej 2 z 3 wielkości właściwych dla swojej kategorii. Zasada dwóch lat zapewnia stabilność kwalifikacji.

Jakie dyrektywy UE wdrażają zmiany?

Dyrektywa CSRD 2022/2464 (sprawozdawczość w zakresie zrównoważonego rozwoju) oraz dyrektywa delegowana 2023/2775 (dostosowanie kryteriów wielkości przedsiębiorstwa dla mikro-, małych, średnich i dużych jednostek lub grup).

Podsumowanie

Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje nowa klasyfikacja jednostek w ustawie o rachunkowości, oparta na trzech kryteriach – sumie aktywów bilansu, przychodach netto i średniorocznym zatrudnieniu. Podział na mikro (do 2 mln zł aktywów, 4 mln zł przychodów, 10 osób), małe (do 33 mln zł, 66 mln zł, 50 osób), średnie (do 110 mln zł, 220 mln zł, 250 osób) i duże (przekroczenie progów średniej) ułatwia ustalenie obowiązków sprawozdawczych. Zmiany wynikają z implementacji dyrektywy CSRD i dyrektywy delegowanej 2023/2775. Klasyfikacja stosowana jest po raz pierwszy do sprawozdań za rok obrotowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2023 roku.

Co warto przeczytać dalej

Przewijanie do góry