Przychody wliczane do skladki zdrowotnej – JDG 2022

Przez /

Przychody wliczane do składki zdrowotnej – JDG 2022

TL;DR

  • Dowiesz się, jakie przychody i dochody prowadzącego JDG wchodzą do podstawy zdrowotnej, a jakie zostają poza nią
  • Zobaczysz różnice w ustalaniu podstawy między skalą podatkową, podatkiem liniowym i ryczałtem ewidencjonowanym
  • Otrzymasz tabelę porównawczą oraz checklistę weryfikacji podstawy zdrowotnej pod skalą, liniowym i ryczałtem

Odpowiedź w skrócie

Do podstawy zdrowotnej w JDG wlicza się dochód z działalności (skala, liniowy, IP BOX) lub przychód (ryczałt) ustalony zgodnie z art. 81 ust. 2c ustawy o NFZ. Z podstawy wyłącza się większość przychodów z art. 21 ustawy PIT, lecz ulga na powrót, ulga 4+, ulga dla seniora oraz dochody ze strefy ekonomicznej trafiają do podstawy.

Wstęp

Aleksandra prowadzi jednoosobową działalność jako projektantka graficzna i od 2022 roku rozlicza się podatkiem liniowym. Comiesięczne obliczanie składki zdrowotnej oznacza dla niej nowy obowiązek – podstawa zdrowotna nie zawsze jest tożsama z podstawą obliczenia zaliczki na podatek dochodowy. Dochody niepodlegające PIT, ulgi podatkowe oraz strata podatkowa działają inaczej na potrzeby zdrowotne niż na potrzeby PIT.

W artykule rozkładam zasady wynikające z art. 81 ust. 2c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz z art. 21 ustawy o PIT. Pokażę także różnice między skalą, liniowym i ryczałtem oraz zasadę minimalnej składki zdrowotnej, której nie zniweluje nawet bieżąca strata podatkowa.

Spis treści

Kto z JDG podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu

Obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy o NFZ, podlegają m.in. pracownicy, rolnicy, osoby pobierające świadczenie socjalne oraz prowadzący działalność pozarolniczą. W kontekście JDG pierwsza grupa to osoby prowadzące działalność gospodarczą na podstawie ustawy Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych – z wyłączeniem osób zawieszających działalność.

Druga grupa obejmuje przedsiębiorców z art. 18 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców – osoby fizyczne, które pierwszy raz rejestrują działalność albo rejestrują ją ponownie po upływie co najmniej 5 lat od ostatniego zawieszenia lub zakończenia i nie wykonują jej na rzecz byłego pracodawcy. Pozostali przedsiębiorcy mogą skorzystać z dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego.

Składka zdrowotna po Polskim Ładzie

Od 2022 roku zasady ustalania podstawy zdrowotnej i wysokości składki zostały gruntownie zmienione. Wysokość składki zależy od formy opodatkowania prowadzącego JDG.

Dla kartowiczów składka ma stałą wysokość 270,90 zł (9% od podstawy 3010 zł). Dla ryczałtu wysokość zależy od progów przychodu (po obniżeniu o zapłacone składki społeczne):

  • przychód do 60 000 zł – składka 335,94 zł,
  • przychód powyżej 60 000 zł do 300 000 zł – składka 559,89 zł,
  • przychód powyżej 300 000 zł – składka 1007,81 zł.

Dla podatku liniowego stawka wynosi 4,9% miesięcznego dochodu, a dla skali podatkowej 9% miesięcznego dochodu. Gdy dochód miesięczny nie przekroczy 3010 zł lub gdy wystąpi bieżąca strata, prowadzący JDG płaci minimalną składkę 270,90 zł.

Etapy obliczania podstawy zdrowotnej

Prowadzący JDG na skali, liniowym lub korzystający z IP BOX ustala podstawę zdrowotną zgodnie z art. 81 ust. 2c ustawy o NFZ w czterech krokach. Dochód za pierwszy miesiąc podlegania ubezpieczeniu w roku składkowym to różnica między przychodami a kosztami ich uzyskania w rozumieniu ustawy o PIT. Tak ustalony dochód pomniejsza się o zapłacone w tym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Dochód za kolejne miesiące ustala się jako różnicę między sumą przychodów od początku roku a sumą kosztów od początku roku. Następnie pomniejsza się go o sumę dochodów ustalonych za miesiące poprzedzające oraz o różnicę między sumą składek społecznych zapłaconych od początku roku a sumą składek odliczonych w poprzednich miesiącach. Nie pomniejsza się dochodu o składki zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Przy obliczaniu dochodów stosuje się art. 24 ust. 1-2b ustawy o PIT – przepis o dochodzie z działalności rozliczanej na PKPiR lub księgach rachunkowych. Pozostałe regulacje art. 24 (dochód z odpłatnego zbycia składników majątku, z tytułu wystąpienia wspólnika, z likwidacji działalności, z przekształcenia, ze zbycia rzeczy, z działów specjalnych produkcji rolnej, z udziałów w zyskach osób prawnych, z tytułu przeniesienia akcji) nie mają zastosowania.

Przychody nieopodatkowane, które jednak wejdą do podstawy

Do podstawy zdrowotnej nie wchodzą co do zasady przychody niepodlegające opodatkowaniu PIT z art. 21 ustawy o PIT – odszkodowania, świadczenia rodzinne, diety za podróże służbowe, dotacje, subwencje, dopłaty czy nieodpłatne świadczenia.

Wyjątkiem są przychody wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 63a, 63b, 152-154 ustawy o PIT – mimo że nie są opodatkowane PIT, wchodzą do podstawy zdrowotnej. Należą do nich:

  • dochody z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia z art. 16 ust. 1 ustawy z 20 października 1994 roku,
  • dochody z działalności gospodarczej z realizacji nowej inwestycji określonej w decyzji o wsparciu z ustawy z 10 maja 2018 roku o wspieraniu nowych inwestycji,
  • ulga na powrót – przychody podatnika, który przeniósł miejsce zamieszkania na terytorium RP, do wysokości 85 528 zł rocznie, w 4 kolejno po sobie następujących latach,
  • ulga 4+ – przychody podatnika wychowującego co najmniej 4 dzieci, do wysokości 85 528 zł rocznie,
  • ulga dla seniora – przychody pracujących seniorów (kobiety po 60. roku życia, mężczyźni po 65. roku życia), do wysokości 85 528 zł rocznie, pod warunkiem podlegania ubezpieczeniom społecznym i nieotrzymywania emerytury lub renty rodzinnej.

Wyłączenia z podstawy zdrowotnej w ryczałcie

W ryczałcie ewidencjonowanym z podstawy zdrowotnej wyłącza się dwie grupy przychodów. Pierwsza to przychody niepodlegające opodatkowaniu PIT – z wyjątkiem przychodów objętych ulgą na powrót, ulgą 4+ i ulgą dla seniora (te ostatnie pozostają w podstawie).

Druga grupa to przychody osiągnięte w miesiącu, w którym ubezpieczony spełniał warunki zwolnienia ze składki zdrowotnej na podstawie art. 82 ust. 8-9b ustawy o NFZ. Zwolnienie dotyczy m.in.:

  • emeryta lub rencisty, którego świadczenie nie przekracza minimalnego wynagrodzenia (3010 zł w 2022 roku), gdy dodatkowy przychód z działalności nie przekracza 50% najniższej emerytury lub opłaca podatek w formie karty podatkowej,
  • osoby z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności, z podobnym progiem 50% najniższej emerytury,
  • osoby z zasiłkiem macierzyńskim nieprzekraczającym świadczenia rodzicielskiego,
  • osoby, której podstawa wymiaru składek społecznych z innego tytułu nie przekracza minimalnego wynagrodzenia, gdy dodatkowy przychód z działalności nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia i opłaca ryczałt.

Strata podatkowa a minimalna składka zdrowotna

Ustawodawca nie pozwala uwzględniać straty podatkowej z lat ubiegłych przy obliczaniu podstawy zdrowotnej. To odmiennie niż przy zaliczce na PIT, gdzie strata z lat ubiegłych pomniejsza dochód.

Bieżąca strata podatkowa z działalności gospodarczej obniży wysokość składki zdrowotnej, ale nie zniweluje jej do zera. Minimalna składka zdrowotna wynosi 270,90 zł i obowiązuje także wtedy, gdy bieżący dochód nie przekracza 3010 zł.

Prowadzący JDG dwie działalności opodatkowane podatkiem liniowym – przykładowo Tomasz, IT freelancer, który równocześnie prowadzi sklep online – sumuje dochody obu działalności. Strata w jednej, nawet większa od dochodu z drugiej, nie obniży składki do zera. Zostaje minimalna składka 270,90 zł.

Krok po kroku w systemie Fiskomat

Prowadząc JDG w Fiskomacie, podstawę zdrowotną ustalisz według poniższej logiki:

  1. W profilu JDG wskaż formę opodatkowania (skala, liniowy, IP BOX, ryczałt, karta) – od niej zależy algorytm obliczania składki.
  2. Wprowadź miesięczne przychody i koszty – system obliczy dochód za miesiąc oraz dochód narastająco od początku roku.
  3. Zaznacz pozycje, które są przychodami nieopodatkowanymi PIT – system odróżni te, które wchodzą do podstawy zdrowotnej (ulga na powrót, 4+, seniora, SSE), od tych, które są z niej wyłączone.
  4. Wpisz zapłacone składki społeczne za miesiąc i narastająco – system uwzględni je w podstawie zdrowotnej, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów.
  5. Sprawdź wyliczoną składkę – jeżeli dochód nie przekracza 3010 zł lub jest bieżąca strata, system ustawi minimalną składkę 270,90 zł.
  6. W przypadku ryczałtu system zweryfikuje próg przychodu (60 000 zł, 300 000 zł) oraz warunki zwolnienia z art. 82 ust. 8-9b ustawy o NFZ.

FAQ

Czy do podstawy zdrowotnej wlicza się dotacje?

Dotacje, subwencje i dopłaty są wymienione w art. 21 ustawy o PIT jako przychody nieopodatkowane i co do zasady nie wchodzą do podstawy zdrowotnej. Wyjątkiem są dochody z specjalnej strefy ekonomicznej i nowych inwestycji – te wchodzą.

Czy ulga dla seniora zwalnia z zapłaty składki zdrowotnej?

Nie. Przychody objęte ulgą dla seniora (do 85 528 zł rocznie) są wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o PIT, ale wchodzą do podstawy zdrowotnej.

Jak ustalić dochód za kolejne miesiące roku składkowego?

Dochód narastająco od początku roku pomniejsza się o sumę dochodów ustalonych za miesiące poprzedzające oraz o różnicę między sumą składek społecznych zapłaconych od początku roku a sumą składek odliczonych wcześniej.

Czy strata z lat ubiegłych obniży moją składkę zdrowotną?

Nie. Strata z lat ubiegłych nie jest uwzględniana przy obliczaniu podstawy zdrowotnej. Strata bieżąca obniży, ale nie zniweluje składki – pozostaje minimalna składka 270,90 zł.

Czy w ryczałcie ulga na powrót wchodzi do podstawy?

Tak. W ryczałcie z podstawy wyłącza się przychody nieopodatkowane PIT, ale wyjątkiem są przychody z art. 21 ust. 1 pkt 152-154 ustawy o PIT – ulga na powrót, ulga 4+ i ulga dla seniora. Te przychody pozostają w podstawie.

Czy przy dwóch działalnościach na liniowym strata jednej obniży drugą?

Dochody dwóch działalności na liniowym sumuje się. Bieżąca strata w jednej może obniżyć dochód z drugiej, ale nie zniweluje składki – minimalna składka wyniesie 270,90 zł.

Podsumowanie

Podstawa zdrowotna w JDG od 2022 roku różni się od podstawy PIT. Dla skali, liniowego i IP BOX ustala się ją zgodnie z art. 81 ust. 2c ustawy o NFZ jako narastający dochód z działalności pomniejszony o zapłacone składki społeczne (gdy nie są w kosztach). Większość przychodów z art. 21 ustawy o PIT zostaje poza podstawą – ale ulga na powrót, ulga 4+, ulga dla seniora i dochody ze strefy ekonomicznej trafiają do niej. W ryczałcie wyłącza się dodatkowo przychody z miesięcy spełnienia warunków zwolnienia z art. 82 ust. 8-9b ustawy o NFZ. Strata z lat ubiegłych nie pomniejsza podstawy, a minimalna składka wynosi 270,90 zł.

Co warto przeczytać dalej

Zobacz też

Podatek dochodowy w JDG — skala, liniowy, ryczałt

Zobacz też

Składki ZUS przedsiębiorcy 2026 — ile wynoszą i jakie ulgi

Zobacz też

Składka zdrowotna przedsiębiorcy 2026 — ile wynosi i odliczenia

Przewijanie do góry